ئىقتىساد
3 مىنۇت ئوقۇش
ھورمۇز كىرىزىسى: ئەربىل بىلەن باغداد تۈركىيە ئارقىلىق نېفىت ئېكسپورت قىلىش مەسىلىسىدە كېلىشتى
ھورمۇز بوغۇزىنىڭ تاقىلىشى يەر شارى ئېنېرگىيە بازارلىرىدا نېفىت باھاسىنىڭ ئۈزلۈكسىز ئۆرلەپ كېتىشىنى كەلتۈرۈپ چىقارغان بىر پەيتتە، ئەربىل بىلەن باغداد شىمالدىكى نېفىت تۇرۇبا لىنىيەسى ئارقىلىق ئېكسپورتنى قايتا باشلاش توغرىسىدا كېلىشتى.
ھورمۇز كىرىزىسى: ئەربىل بىلەن باغداد تۈركىيە ئارقىلىق نېفىت ئېكسپورت قىلىش مەسىلىسىدە كېلىشتى
ئارخىپ فوتو: تۈركىيەنىڭ ئاقدېڭىز پورتى جەيھاندىكى نېفىت باكىلىرىنىڭ ئومۇمىي مەنزىرىسى، ئادانادىن تەخمىنەن 70 كىلومېتىر يىراقلىقتا. / Reuters
8 سائەت بۇرۇن

ئىراق كورد رايونلۇق ھۆكۈمىتى سەيشەنبە كۈنى بايانات ئېلان قىلىپ، رايون ئارقىلىق تۈركىيەنىڭ جەيھان پورتىغا نېفىت ئېكسپورت قىلىشنى قايتا باشلاش مەسىلىسىدە باغداد بىلەن كېلىشكەنلىكىنى بىلدۈردى.

ئىراق كورد رايونلۇق ھۆكۈمىتى باش مىنىستىرى مەسرۇر بارزانى X سۇپىسىدا بايانات ئېلان قىلىپ، رايوننىڭ «دۆلەت دۇچ كېلىۋاتقان پەۋقۇلئاددە قىيىن ئۆتكەلنى يېڭىپ ئۆتۈش ئۈچۈن ھەممە ئورتاقلىشىدىغان مەسئۇلىيەت» سەۋەبىدىن، نېفىتنىڭ تۇرۇبا لىنىيەسى ئارقىلىق «ئەڭ قىسقا ۋاقىت ئىچىدە» قايتا توشۇلۇشىغا يول قويۇشنى قارار قىلغانلىقىنى ئېيتتى.

ئىراق خەۋەر ئاگېنتلىقىنىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، ئىراق نېفىت مىنىستىرى ھەييان ئابدۇلغەنى تۈركىيەنىڭ جەيھان پورتى ئارقىلىق خام نېفىت ئېكسپورتىنىڭ چارشەنبە كۈنى شۇ يەر ۋاقتى سائەت 10:00 دا قايتا باشلىنىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن.

ئىراق نېفىت مىنىستىرلىقى رايون خاراكتېرلىك كىرىزىس ۋە ھورمۇز بوغۇزىدىكى پاراخوت قاتنىشى مەسىلىلىرى سەۋەبىدىن جەنۇبتىكى ئېكسپورت يوللىرىدا كۆرۈلگەن توسالغۇلارغا قارىماي، شىمالىي تۇرۇبا لىنىيەسى ئارقىلىق ئېكسپورتنى قايتا باشلاشقا تەييار ئىكەنلىكىنى، بۇ ئارقىلىق جەنۇبتىكى نېفىت توختاپ قېلىشتىن كېلىپ چىققان ئىقتىسادىي تالاپەتنى قىسمەن بولسىمۇ تولۇقلىغىلى بولىدىغانلىقىنى ئالاھىدە ئەسكەرتتى.

باش مىنىستىر مەسرۇر بارزانى باياناتىدا يەنە، ئىمپورت ۋە سودا چەكلىمىلىرىنى ئەمەلدىن قالدۇرۇش ھەمدە نېفىت-تەبىئىي گاز شىركەتلىرىنىڭ بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىشى ئۈچۈن كورد رايونىغا كاپالەت بېرىش مەسىلىسىدە باغداتتىكى فېدېراتسىيە ھۆكۈمىتى بىلەن بولغان سۆھبەتلەرنىڭ «جىددىي» داۋاملىشىدىغانلىقىنى تەكىتلىدى. ئۇ يەنە، بۇ جەرياننى ئاسانلاشتۇرۇشتىكى رولى ۋە قوللىغانلىقى ئۈچۈن ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىغا رەھمەت ئېيتتى.

بۇ تەرەققىيات ئىران ئىسلام ئىنقىلاب مۇھاپىزەتچىلىرى 28-فېۋرال باشلانغان ئامېرىكا-ئىسرائىلىيە ھۇجۇملىرىغا قايتۇرما زەربە بېرىش ھەرىكەتلىرىنىڭ بىر قىسمى سۈپىتىدە ھورمۇز بوغۇزىنى تاقىۋەتكەندىن كېيىن، يەر شارى ئېنېرگىيە ئەندىشەلىرى كۈچەيگەن بىر پەيتكە توغرا كەلدى. سۈركىلىشتىن ئىلگىرى بوغۇزدىن كۈنىگە تەخمىنەن 20 مىليون ۋارىل نېفىت ئۆتەتتى.

ئامېرىكانىڭ ئەنقەرەدە تۇرۇشلۇق ئەلچىسى ۋە سۈرىيە ئالاھىدە ۋەكىلى توم بارراك كېلىشىم ھاسىل قىلىنغانلىقى مۇناسىۋىتى بىلەن ئەربىل ۋە باغدادقا رەھمەت ئېيتىپ، X سۇپىسىدا ئېلان قىلغان ئۇچۇرىدا: «ئېنېرگىيە ئېكسپورتىنى قايتا باشلاش ۋە رايوننىڭ پاراۋانلىقىنى ئاشۇرۇش ئۈچۈن، بۇ ھالقىلىق پەيتتە كېلىشىم ھاسىل قىلىش يولىدا كۆرسەتكەن تىرىشچانلىقلىرى ئۈچۈن ئەربىل ۋە باغدادقا كۆپ رەھمەت ئېيتىمەن» دېگەن ئىبارىلەرگە ئورۇن بەردى.

كورد رايونلۇق ھۆكۈمىتىنىڭ باياناتىغا ئاساسلانغاندا، مەسرۇر بارزانى توم بارراك بىلەن تېلېفوندا كۆرۈشۈپ، رايون ۋە يېقىن شەرقنىڭ ۋەزىيىتىنى مۇزاكىرە قىلغان. بارراك ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپنىڭ سالامىنى يەتكۈزۈش بىلەن بىرگە، كورد رايونلۇق ھۆكۈمىتىنىڭ فېدېراتسىيە ھۆكۈمىتى بىلەن ھەمكارلىشىش ئىرادىسىگە يۇقىرى باھا بەرگەن.

بارزانى سۆھبەت جەريانىدا، كورد رايونلۇق ھۆكۈمىتى سۆھبەت ئۆمىكىگە «پۇقرالارنىڭ مەنپەئەتىگە خىزمەت قىلىدىغان» شەكىلدە ئېكسپورتنى قايتا باشلاش ئۈچۈن زۆرۈر بولغان بارلىق قولايلىقلارنى يارىتىپ بېرىش ھەققىدە يۆنىلىش بەرگەنلىكىنى بىلدۈرۈپ، ئامېرىكادىن بولۇپمۇ تاموژنا ۋە سودا چەكلىمىلىرى مەسىلىسىدە كۆزەتكۈچى ۋە قوللىغۇچىلىق رولىنى داۋاملاشتۇرۇشنى تەلەپ قىلدى.

ئىران 28-فېۋرال ئىسرائىلىيە ۋە ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ ئۆزىگە قاراتقان بىرلەشمە ھۇجۇمىدىن كېيىن، 1-مارتتىن باشلاپ ھورمۇز بوغۇزىنى تاقىۋەتكەنىدى. بۇ ھۇجۇملاردا ھازىرغىچە ئارىسىدا دىنىي رەھبەر ئەلى خامەنېينىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالغان كەم دېگەندە 1300 كىشى ھاياتىدىن ئايرىلدى. ئىران بۇ ھۇجۇملارغا جاۋابەن ئىسرائىلىيەدىن باشقا يەنە ئامېرىكا ھەربىي كۈچلىرى تۇرۇشلۇق ئىيوردانىيە، ئىراق ۋە پارس قولتۇقى دۆلەتلىرىگىمۇ ئۇچقۇچىسىز ھاۋا ئاپپاراتى ۋە باشقۇرۇلىدىغان بومبىلارنى ئىشلىتىپ ھۇجۇم قىلىشنى داۋاملاشتۇرماقتا.

ئىزدىنىڭ
دوللار تەۋرىنىشكە باشلىدى
تۈركىيە ماللىرى «ياۋروپا ئىتتىپاقىدا ئىشلەنگەن» بەلگىسىنى ئالىدۇ
تۈركىيە  6-مارتقىچە ئىران، ئىراق، سۈرىيە، لىۋان ۋە ئىيوردانىيەگە  ئايروپىلان سەپەرلىرىنى توختاتتى
تۈركىيە بىلەن سۈرىيە تاموژنا ئىسلاھاتى ئارقىلىق سودا ھەمكارلىقىنى چوڭقۇرلاشتۇرماقتا
دۇنيا بانكىسى: ئۇكرائىنانىڭ قايتا قۇرۇش چىقىمى 588 مىليارد دوللارغا يەتتى
ياۋروپا ئىتتىپاقى رۇسىيە نېفىت تىرانسپورتىنى چەكلەشتە ئامېرىكا ۋە G7 نىڭ قوللىشىغا ئېرىشەلمىدى
خىتاي ئامېرىكا سوتىنىڭ قارارىدىن كېيىن، «بىر تەرەپلىمە تاموژنا بېجى»نى كۆتۈرۈۋېتىشنى تەلەپ قىلدى
دېموكراتلار مىليارد دوللار تاموژنا بېجىنىڭ قايتۇرۇلۇشىنى تەلەپ قىلدى
ئامېرىكا بىلەن ياپونىيە 550 مىليارد دوللارلىق مەبلەغ سېلىش كېلىشىمىنىڭ تۇنجى تۈركۈمىنى ئېلان قىلدى
خەلقئارا بازارلاردا خام نېفىتنىڭ باھاسى تۇراقلىق بولماقتا
رۇسىيە فېدېراتسىيەسى ئېنېرگىيە كىرىزىسىگە دۇچ كەلگەن كۇباغا ياردەم بېرىدۇ
خەلقئارا ياش سودىگەرلەر قۇرۇلتىيى ئىستانبۇلدا ئۆتكۈزۈلدى
تاكائىچىنىڭ زور غەلىبىسى ياپونىيە پاي چېكى بازىرىدا يېڭى رېكورت ياراتتى
كرىپتو شىركىتى خاتا ھالدا ئابونتلارغا بىت تەڭگىسى ئەۋەتىپ قويغان
رۇسىيە ئامېرىكانىڭ بېسىمىغا قارىماي كۇبانى نېفىت بىلەن تەمىنلەشنى داۋاملاشتۇرىدىغانلىقىنى جاكارلىدى
سەئۇدى ئەرەبىستان-تۈركىيە مەبلەغ سېلىش مۇنبىرى رىيادتا ئېچىلدى
جۇمھۇر رەئىس ئەردوغان مەركىزىي بانكىغا يېڭى مۇئاۋىن رەئىسلەرنى تەيىنلىدى
ترامپ كېۋىن ۋارشنى ئامېرىكا مەركىزىي بانكاسىنىڭ باشلىقلىقىغا نامزات كۆرسەتتى
ئالتۇن جۈمە كۈنى شىددەت بىلەن چۈشتى
ترامپ ئامېرىكا مەركىزىي بانكاسىنىڭ نامزاتىنى بۈگۈن ئېلان قىلىدۇ