ئىقتىساد
3 مىنۇت ئوقۇش
ھورمۇز كىرىزىسى: ئەربىل بىلەن باغداد تۈركىيە ئارقىلىق نېفىت ئېكسپورت قىلىش مەسىلىسىدە كېلىشتى
ھورمۇز بوغۇزىنىڭ تاقىلىشى يەر شارى ئېنېرگىيە بازارلىرىدا نېفىت باھاسىنىڭ ئۈزلۈكسىز ئۆرلەپ كېتىشىنى كەلتۈرۈپ چىقارغان بىر پەيتتە، ئەربىل بىلەن باغداد شىمالدىكى نېفىت تۇرۇبا لىنىيەسى ئارقىلىق ئېكسپورتنى قايتا باشلاش توغرىسىدا كېلىشتى.
ھورمۇز كىرىزىسى: ئەربىل بىلەن باغداد تۈركىيە ئارقىلىق نېفىت ئېكسپورت قىلىش مەسىلىسىدە كېلىشتى
ئارخىپ فوتو: تۈركىيەنىڭ ئاقدېڭىز پورتى جەيھاندىكى نېفىت باكىلىرىنىڭ ئومۇمىي مەنزىرىسى، ئادانادىن تەخمىنەن 70 كىلومېتىر يىراقلىقتا. / Reuters
2026-يىلى3-ئاينىڭ18-كۈنى

ئىراق كورد رايونلۇق ھۆكۈمىتى سەيشەنبە كۈنى بايانات ئېلان قىلىپ، رايون ئارقىلىق تۈركىيەنىڭ جەيھان پورتىغا نېفىت ئېكسپورت قىلىشنى قايتا باشلاش مەسىلىسىدە باغداد بىلەن كېلىشكەنلىكىنى بىلدۈردى.

ئىراق كورد رايونلۇق ھۆكۈمىتى باش مىنىستىرى مەسرۇر بارزانى X سۇپىسىدا بايانات ئېلان قىلىپ، رايوننىڭ «دۆلەت دۇچ كېلىۋاتقان پەۋقۇلئاددە قىيىن ئۆتكەلنى يېڭىپ ئۆتۈش ئۈچۈن ھەممە ئورتاقلىشىدىغان مەسئۇلىيەت» سەۋەبىدىن، نېفىتنىڭ تۇرۇبا لىنىيەسى ئارقىلىق «ئەڭ قىسقا ۋاقىت ئىچىدە» قايتا توشۇلۇشىغا يول قويۇشنى قارار قىلغانلىقىنى ئېيتتى.

ئىراق خەۋەر ئاگېنتلىقىنىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، ئىراق نېفىت مىنىستىرى ھەييان ئابدۇلغەنى تۈركىيەنىڭ جەيھان پورتى ئارقىلىق خام نېفىت ئېكسپورتىنىڭ چارشەنبە كۈنى شۇ يەر ۋاقتى سائەت 10:00 دا قايتا باشلىنىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن.

ئىراق نېفىت مىنىستىرلىقى رايون خاراكتېرلىك كىرىزىس ۋە ھورمۇز بوغۇزىدىكى پاراخوت قاتنىشى مەسىلىلىرى سەۋەبىدىن جەنۇبتىكى ئېكسپورت يوللىرىدا كۆرۈلگەن توسالغۇلارغا قارىماي، شىمالىي تۇرۇبا لىنىيەسى ئارقىلىق ئېكسپورتنى قايتا باشلاشقا تەييار ئىكەنلىكىنى، بۇ ئارقىلىق جەنۇبتىكى نېفىت توختاپ قېلىشتىن كېلىپ چىققان ئىقتىسادىي تالاپەتنى قىسمەن بولسىمۇ تولۇقلىغىلى بولىدىغانلىقىنى ئالاھىدە ئەسكەرتتى.

باش مىنىستىر مەسرۇر بارزانى باياناتىدا يەنە، ئىمپورت ۋە سودا چەكلىمىلىرىنى ئەمەلدىن قالدۇرۇش ھەمدە نېفىت-تەبىئىي گاز شىركەتلىرىنىڭ بىخەتەر ئىشلەپچىقىرىشى ئۈچۈن كورد رايونىغا كاپالەت بېرىش مەسىلىسىدە باغداتتىكى فېدېراتسىيە ھۆكۈمىتى بىلەن بولغان سۆھبەتلەرنىڭ «جىددىي» داۋاملىشىدىغانلىقىنى تەكىتلىدى. ئۇ يەنە، بۇ جەرياننى ئاسانلاشتۇرۇشتىكى رولى ۋە قوللىغانلىقى ئۈچۈن ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىغا رەھمەت ئېيتتى.

بۇ تەرەققىيات ئىران ئىسلام ئىنقىلاب مۇھاپىزەتچىلىرى 28-فېۋرال باشلانغان ئامېرىكا-ئىسرائىلىيە ھۇجۇملىرىغا قايتۇرما زەربە بېرىش ھەرىكەتلىرىنىڭ بىر قىسمى سۈپىتىدە ھورمۇز بوغۇزىنى تاقىۋەتكەندىن كېيىن، يەر شارى ئېنېرگىيە ئەندىشەلىرى كۈچەيگەن بىر پەيتكە توغرا كەلدى. سۈركىلىشتىن ئىلگىرى بوغۇزدىن كۈنىگە تەخمىنەن 20 مىليون ۋارىل نېفىت ئۆتەتتى.

ئامېرىكانىڭ ئەنقەرەدە تۇرۇشلۇق ئەلچىسى ۋە سۈرىيە ئالاھىدە ۋەكىلى توم بارراك كېلىشىم ھاسىل قىلىنغانلىقى مۇناسىۋىتى بىلەن ئەربىل ۋە باغدادقا رەھمەت ئېيتىپ، X سۇپىسىدا ئېلان قىلغان ئۇچۇرىدا: «ئېنېرگىيە ئېكسپورتىنى قايتا باشلاش ۋە رايوننىڭ پاراۋانلىقىنى ئاشۇرۇش ئۈچۈن، بۇ ھالقىلىق پەيتتە كېلىشىم ھاسىل قىلىش يولىدا كۆرسەتكەن تىرىشچانلىقلىرى ئۈچۈن ئەربىل ۋە باغدادقا كۆپ رەھمەت ئېيتىمەن» دېگەن ئىبارىلەرگە ئورۇن بەردى.

كورد رايونلۇق ھۆكۈمىتىنىڭ باياناتىغا ئاساسلانغاندا، مەسرۇر بارزانى توم بارراك بىلەن تېلېفوندا كۆرۈشۈپ، رايون ۋە يېقىن شەرقنىڭ ۋەزىيىتىنى مۇزاكىرە قىلغان. بارراك ئامېرىكا پىرېزىدېنتى دونالد ترامپنىڭ سالامىنى يەتكۈزۈش بىلەن بىرگە، كورد رايونلۇق ھۆكۈمىتىنىڭ فېدېراتسىيە ھۆكۈمىتى بىلەن ھەمكارلىشىش ئىرادىسىگە يۇقىرى باھا بەرگەن.

بارزانى سۆھبەت جەريانىدا، كورد رايونلۇق ھۆكۈمىتى سۆھبەت ئۆمىكىگە «پۇقرالارنىڭ مەنپەئەتىگە خىزمەت قىلىدىغان» شەكىلدە ئېكسپورتنى قايتا باشلاش ئۈچۈن زۆرۈر بولغان بارلىق قولايلىقلارنى يارىتىپ بېرىش ھەققىدە يۆنىلىش بەرگەنلىكىنى بىلدۈرۈپ، ئامېرىكادىن بولۇپمۇ تاموژنا ۋە سودا چەكلىمىلىرى مەسىلىسىدە كۆزەتكۈچى ۋە قوللىغۇچىلىق رولىنى داۋاملاشتۇرۇشنى تەلەپ قىلدى.

ئىران 28-فېۋرال ئىسرائىلىيە ۋە ئامېرىكا قوشما ئىشتاتلىرىنىڭ ئۆزىگە قاراتقان بىرلەشمە ھۇجۇمىدىن كېيىن، 1-مارتتىن باشلاپ ھورمۇز بوغۇزىنى تاقىۋەتكەنىدى. بۇ ھۇجۇملاردا ھازىرغىچە ئارىسىدا دىنىي رەھبەر ئەلى خامەنېينىمۇ ئۆز ئىچىگە ئالغان كەم دېگەندە 1300 كىشى ھاياتىدىن ئايرىلدى. ئىران بۇ ھۇجۇملارغا جاۋابەن ئىسرائىلىيەدىن باشقا يەنە ئامېرىكا ھەربىي كۈچلىرى تۇرۇشلۇق ئىيوردانىيە، ئىراق ۋە پارس قولتۇقى دۆلەتلىرىگىمۇ ئۇچقۇچىسىز ھاۋا ئاپپاراتى ۋە باشقۇرۇلىدىغان بومبىلارنى ئىشلىتىپ ھۇجۇم قىلىشنى داۋاملاشتۇرماقتا.

ئىزدىنىڭ
تۈركىيە سۈنئىي ئەقىلدىكى ساختا ئۇچۇرلارغا يېڭى سانلىق مەلۇمات ھەرىكىتى ئارقىلىق تاقابىل تۇرماقتا
ئافغانىستان غەززەگە 500 توننىدىن ئارتۇق ياردەم ئەۋەتتى
ۋىيېتنام خىتاي بىلەن ئامېرىكا ئوتتۇرىسىدا تەڭپۇڭلۇق ساقلىماقتا
تۈركىيە ئىرانغا تېخىمۇ كۆپ ياردەم ئەۋەتىشنى پىلانلىماقتا
ئامېرىكا ئىسرائىلىيە بىلەن لىۋاننىڭ توقۇنۇشىنى ئاخىرلاشتۇرۇش ئۈچۈن بىۋاسىتە سۆھبەت باشلاتتى
ترامپ ئىران ئۇرۇشىنىڭ «ناھايىتى تېزلا ئاخىرلىشىدىغانلىقىنى» ئېيتتى
روھىڭگيا ۋە بېنگاللىقلارنى توشۇۋاتقان كېمە چۆكۈپ كەتتى، ئۆلگەنلەرنىڭ سانى ئېنىق ئەمەس
10 دۆلەت لىۋاندىكى ھۇجۇملارنىڭ «دەرھال ئاخىرلىشىشى» نى تەلەپ قىلدى
ترامپ ئىران مەسىلىسىدە بۇرۇلۇش نۇقتىسى سىگنالى بەردى؛ ئۇرۇش توختىتىش مۇددىتى ئۇزارتىلماسلىقى مۇمكىن
شەرىف ئامېرىكا-ئىران سۆھبىتىنى ئىلگىرى سۈرۈش ئۈچۈن رىياد، دوھا ۋە ئەنقەرە زىيارىتىنى باشلايدۇ
ماكرون ترامپ بىلەن پەزەشكىياننى تىنچلىق سۆھبىتىنى قايتىدىن باشلاشقا چاقىردى
25 پاراخوت ھورمۇز بوغۇزىدىن ئۆتتى؛ ئامېرىكانىڭ قامالىغا قارىماي دېڭىز قاتنىشى داۋاملاشماقتا
خىتاي دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭ بېيجىڭدا رۇسىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى لاۋروۋ بىلەن كۆرۈشتى
«WSJ»: سەئۇدى ئەرەبىستان ئامېرىكاغا «ھورمۇز قورشاۋىنى بىكار قىل» دەپ بېسىم ئىشلەتمەكتە
مېلونى: ئىتالىيە ئىسرائىلىيە بىلەن بولغان مۇداپىئە كېلىشىمىنى توڭلىتىپ قويدى